Rabu, 17 Juni 2015

Palabbuwan Pesa



Lukman Hakim AG.

PAGGUN padhana gi’ dullu. Bula ta’ mampo namba’ pekker se ajumbel enga’ dha’ dika. Se maelanga jang-bajanganna dika. Rassana tadha’ panyelladan sakale.
Tadha’ dheng-andhengnga kaangguy ngaleng dhari roba saksena dika. Dika se sama sakale tadha’ coplak sakeddebban dhari ate. Terros noro’e karettegga ate dhalem atendak ban tengka.
Kadhang bula dibi’ padhana se ta’ parcaja aponapa. Ma’ pas dika se pasda terros neng e adha’na bula? Ja’ dika dha-padha manossa ban manossa se laen. Tamaso’ bula. Padha ban oreng se laen.
Ta’ kabitong aksara ban angka se daddi barangkana oakara pandha’ ban lanjang. Coma settong se guggun neng e ate bula. Dika kasorang! Nape bula pon aloppa’agi kawajiban? Bunten. Banne keng barinto. Pas nape, bula ma’ padhana se tadha’ roba laen se abarengnge jalanna careta odhi’ neko.
Monggu dha’ bula, saongguna ampon tao ja’ dika jugan padha ban babine’ se laen. Babine’ se andhi’ tora bang-sebang.
Padha ban dika, ka’dhissa’ oreng se kadiya buru toron dhari karaja’anna kalaban masteka. Tape, maske dika coma dhateng dha’ bula kalaban salambar sattanang lottho’ ganeko rassana bisa alebbi dhari sakabbiyanna. Karettek kose atembang asakse nyasepsebba angen e dhaun memba.
Nangeng, e budhina ganeko, badha settong se ta’ ekaandhi’ babine’ laen maske araddinan. Padhana nape bai robana. Bula arassa’agi settong pangaoban naleka apolong bareng dika, maske coma dhalem kakerrongan e antara dhuwa’ mahlok se ta’ apolang tengka jasadda.
Dika badha e kennengngan se bikan  dhimma poncana. Bula arendhune kennengngan sacope’ lenyeng. Dika badha e kennengngan se ce’ jauna terros katapser dha-kandha asal bakto bula ban dika atemmo. Tao abareng lan-jalanan neng alam sokma.
Sataon se tapongkor, dika ban bula atemmo e pangaoban langnge’ tenggi. Bula molae nganggi’ mempe. Bikan dika, nape se daddi pancer jalanna caretana. Nape padha ban jalanna bula. Otaba atola’ barangka ta’ atemmo mowara? Ta’ sapanyolop batton ban dalikana.
Dhari ganeko, parmola’an bula arassa buru daddi oreng lake’ se gu-onggu. Laen dhari sabellunna se ta’ apangrasa ja’ bula ecepta daddi manossa arantep padhana Adam ban Hawa.
Ban dhari ganeko keya bula ngoker bato kaletthak abarna emmas dhari pa’a’ socce se buru egangse. Egangse coma sakaleyan. Sanonto, saamponna nemmo baddhana longlangnga taresna kaangguy pameneyan mabannya’ katoronan masamporna dunnyana nyama. Alangngoy dhalem sokma.
Ban kataresna’an ganeko sanonto abujut somber. Somber se matombu bai’na daddi bungka se ramo’na nyangkarem ka bume. Se ranca’na aronce’ ce’ kerrebba. Se konco’ ronce’na ngembang mekkar. Se kembangnga daddi buwa tadha’ se bajang. Se buwana ta’ kera lebbas etabang bakto, maske la’-ola’ ta’ kabitong pangalang. Se dhaunna jenno ngarampa’ macellep ban-sabban keban se ngaop dhari kasona. Bungka se kole’na ta’ kera kolecet otaba tacarret loka sacope’ obu’ balakka’.
Sowarana sokma se ca’na dhalem careta anyama taresna. Taresna ampon daddi settong bungka. Bungka se sabban dhaunna jenno ngabiru. Mopos nojju ka langnge’ biru.
Taresna se ampon ngembang amaddu e nemor kara. Ngomjang nyarowan se ngangko’a madduna. Taresna se ampon aramo’ nyangkarem ka dhalem bume ce’ dhalemma. Ban e kennengngan ka’dhinto bula ban dika atemmo ta’ somalen barna. Maske pangalang pon banyya` se merobbu pangarana.
Bungkana kataresna’an ganeka se pas nyanggerra’ tadha’ talena dha’ bula agubeng neng settong poserra ate. Ate bula pon tasanggerra’ ta’ kobasa kaangguy aguli. Ta’ kenneng akoleja’ nenemang tembang salaen sanja’na kakerrongan se nyoleng e mowarana rassa.
Mowara dhari dhuwa’ songay jenneng aengnga kantos juko’, kerrang, kopethengnga pasda dhari dara’ tamba’na. Dhari ngocernangnga aengnga se agili dhari capcap somberra molos dhari raranggan sossa.
Saamponna anglebadi bakto se apoter labat jarna’ lajir jarumma, bungkana ate bula ngarondhu’ abuwa pan-saponapan kamarong loka. Loka se sanget dhalem ban lebar. Tape, tadha’ ra-mera gilina dhara.
Coma nyarembengnga ban ngaremmessa aeng benneng dhari bagian raga se kalampan ngabas sonar ban barna. Ban kamarong ganeka tadha’ laen etandhai kalaban sowara se maso’ ka kopeng dhari jau poncana. Ban sowara ganeko teptep epatena, epattreya e paenga’anna bula salanjangnga omor.
Sowara se adhadha lalake’ nembung yang-seyang e toccerra are bedhuk agartang. Sowara ganeko magundhek jagat, ngonjang patapporan kelap, magunjal bume, masalbut owa’ ban ondhem se abubungan e langnge’ dhalem ate bula se etombuwi taresna. Taresna dha’ dika.
Sabab, maske ampon kadi ganeka, monggu dha’ bula ta’ kera sanggup ngoba ara ban tojjuwan. Tojjuwan dhari palabbuwan pamongkassa bula dhaggi’, pagi`, ponapa sakejja’aggi’.
Ban maske sowara ganeka pajat magarudhu’ pabengkon, bula ta’ kera nyorot dhari tojjuwan asal careta. Bula pon kadhung ajanji ka aba’ dibi’ ja’ gan dhimma lebarra alam ban gan dhimma lanjangnga bakto, bula paggun nyanggerra’ paten se ngamba’a dika. Pas baramma se ta’ tasanggerra’a, bila taresna pon kadhung tasangsang?*
“Le’, banne keng se ta’ nekkanana hajat janji bula dha’ ka dika. Bila ampon dhapa’ dha’ ka bakto se ampon etantowagi, bula paggun abali. Abali ka tana Madura. Nangeng, bakto ganeka gi’ abak ngabang monggu dha’ parembagan. Sabab, bula mangkada ka tana manca jugan kaangguy kasaeyanna bula ban dika pagi’.”
Enga’a dika ka oca’ bula ganeka, oca’ se daddi sabbu’na parjalananna bula kaangguy ta’ loppa se moleya pole ka Madura. Bi-lebbi kaangguy ngone’e dika kalaban sere-penang, tandha bula ampon alamar dika.
Taowa dika, ja’ mangkadda bula ka tana manca banne keng karana tana Madura neko kajal. Tape, bula nyare tambana elmo kangguy arabat ban ngola tana Madura se badha ma’ olle bisa eguna’agi kalaban samporna.
Bila tana Madura ampon ta’ eangngep kajal se ta’ ngasellagi, sakone’na bakal ngorange oreng Madura se akasap ka lowar. Aponapa’a se kalowara, mon e Madura pon odhi’ bisa ma’mor. Asabab tanana ampon bisa majenno tatombuwan.
Banne ta’ eman se adina’a Madura. Banne ta’ esto se adina’na dika kalaban raja pangarep. Bula mangkat ka lowar Madura kaangguy nyare elmo maske kalaban bandha pasra. Bandhana gi gi` sambi nyare e jalan.
Parcaja’a dika ka bula, bula mangkat jugan kaangguy abali. Dina pon reng-oreng Madura se laen ampon kadhung motossagi ja’ aba’na ako-bengko e tana manca. Tape ja’ padha’agi ban bula. Maske bula dhaggi’ daddi oreng sogi pagguna enga’ se moleya ka Madura. Karana, Madura ampon kadhung daddi daging ban dhara bula.
Tantona bula mole se alamara dika se kerana ta’ sossa polana kakorangan elmo. Akadi se ampon bannya’ kadaddiyan akabin gi’ ngodha. Tape korang akkal dibasana. Kabin se kadi gapaneka apanggibat ka jalan odhi’na ama-roma korang samporna.
Dika apon tanto tao Iis, ana’na Kariya se akabin omor sabellas taon? Olle sataon atellak. Ana’na Sadik, se anyama Sabiya, garowa akabin gi’ kellas empa’ madrasa. Nyatana ta’ rokon ban lakena. Lako atokar aherra pas atellak keya.
Bula ta’ terro kadaddiyan genaka ejalannagi bula ban dika. Cokop ganeka daddi kaca kebbang kaanngguy ajalane kaodhi’an abareng dika.
***
Gun coma ganeko ca’-oca’ se ngontap dhari bibirra Hikam dhalem seppe. Sabellunna daddi onggu se apangantana ban Isa. Seyang ban malem se elebadi coma akakandha ban sowarana atena dibi’.
Kadiya se kagubek dhalem kecengngengngan. Kacengngngan se ngajak Hakim kadiya ampon akakandha sareng bakal binena, Isa. Isa se ampon lebbi sataon daddi enceranna.
Menangka Isa, babine’ se nyarkaton e matana Hikam sabban bakto. Babine’ se ra-kera gi’ aomor dhupolo taonan, sakone’ lebbi ngodha dhari Hikam.
Matana jenneng. Kadiya ngacernangnga aeng sacokkla’ se karang ban juko’na pasda dhari dara’. Agabay lalake’ se nangale terro alabbusa dhalem langngoyya. Kembang disa se gadhuwan ales caloret sasebbit bulan pornama otaba ladding lan-bulanan, ladding pasat.
Sataon se tapongkor, Hikam atemmo ban Isa. Pas daddi kapekkeran ka se kadhuwa. Ta’ kajabana Hikam, sabban bakto Isa pas but-nyebbut nyama. Nyama se ajang-bajangan dhalam pekkerra. Katon pas tadha’ pangalangnga sakale.
Coma Hikam se terros ngesse’e re-saarena babine’ Cangkreng ganeka. Dhari kennengngan se paleng seppe kantos se paleng ramme sakale. Monggu dha’ Isa, Hikam ampon daddi settong kaodhi’an se ta’ bisa epesa ban aba’na.
“Mon gi’ badha karena nyaba, pas baramma se ta’ tarongguwa dhalem abillai neyat se ampon kaajum. Se paste, karena nyama gi’ padha kaolok kaangguy merantep rassana ate se padha. Essena ate se padha akarettek e dhalam dhadha. Karettek se barnana bisa etebbak dhalem pola tengka. Tantona, pola tengkana bula ban dika. Se kadhuwa.”
Oca’ ganeka se kantos mangken padha eteggu’ Isa ban Hikam. Menangka pangeket antara settong ate ban ate se laenna. “Enggi, moga-moga ponapa se ampon kaula ban panjennengnga rantep acampowa sareng pangarana Pangeran,” Jawabba Isa e baktona nyaroju’i maksod tojjuwanna Hikam se lakar raja karep.
Mela dhari gapaneka, Isa sanget parempen nyempem essena atena. Ta’ gun parempem, Isa ajaga ban arabat ma’ olle ta’ lontor maske kaodhi’an aoba mosem, akadi nembara’ kelap parang pacenthar. Kantos Isa ngereng pamangkadda Hikam  ka Palabbuwan Kalianget.
Menorot panotoranna, Hikam bakal mankat ka tana manca kalaban alajar anglebadi Palabbuwan Kalianget nojju dha’ Palabbuwan Moncar. Nangeng, sabellunna se kadhuwa apesa onggu, Hikam gi’ nyempaddagi nocceggagi pan-saponapan rassa se anggunong e atena bang-sebang. “Bula bakal abali, Isa. Paggun abali. Dika ja’ kabater,” oca’na.
“Tape, rassa neka paggun ta’ nogga, Kaka`. Sabab, ta’ Biyasana bula edina gantongan ate se ta’ etemmo bila se bakal abaliya,” balessa Isa.
Sowara dhari palabbuwan nandhai ja’ kapal bakal ngakes jangkarra. Jangkar eangka’. Tampar ebukka’. Reng-oreng padha ongga. Rang-barang padha eangko’ ka attas kapal taker padhana se ta’ kabuwa’. Hikam gi’ badha e dara’. Reng-oreng se alajara padha ajalan nojju kapal.
Ngo….ng. Ngoooong. thooothooot! Monyena kapal menangka tadha ja’ lakar mangkada onggu. Tape, Hikam gi’ paggun e dara’ ta’ kowat rassana se adina’agiya Isa. Tape, pekkerra terro mangkada. Hikam pon kare melle karcissa kapal.
“Kadi napa, Ka’? Ponapa tolos se meyosa?” Isa nyarembeng aeng mata. Hikam paggun matongga’.
“Oi… mara ongga. Mangkada la kapalla. Terro edina’agiya pa?” Ca’na sala settong oreng se ampon badha e attas kapal.
“Bula mangkada, gi?” Sambi neggu’ tanangnga Isa, Hikam ngaremmes aeng matana ta’ ekarassa.
“Mon lakar ta’ mangkada toran abala? Areya la dhapa’ ka bakona, Cong!” Sajan ramme oreng se ngolok Hikam.
“Enggi, ampon manabi panjennengngan meyosa. Ga-moga salamet dhalem parjalanan kantos ka tojjuwan tor samoga’a ta’ loppa’a ka badan kaula, Ka’.”
“Palar mandar,” Hikam ngocol tanangnga Isa se molane galla’ eteggu’. Hikam abalik, ngadhep ka kapal se madhapa’a aba’na ka tana Jaba.
Tamparra kapal pon padha ebukka’, jangkarra pon eangka`. Hikam nojju galadhagga kapal. Isa ngabas sambi abunto’e pajalanna Hikam.
Messinna kapal eodhi’i. Ajalan nyorot dhari galadhak tangga’. Sakona Hikam para’ dhapa’a ka poncana tangga’. Tandha sakejja’aggi’ bakal nedda’ galadhagga kapal.
Nangeng, e antara galadhagga tangga’ ban galadhagga kapal, sokona Hikam tabaleccar. Hikam tacabbur ka tase’. Reng-oreng padha acerreng. Isa se mandeng noro’e tengka’na Hikam robbu kalengnger.


*Epetthek dhari sanja’ Nyonglet.

Tidak ada komentar:

Posting Komentar

Guru Tolang

Carpan Irwan Effendi* E soro p are, Ali alan-jalan d h a’ bal a tatangga se ta’ jau d h ari romana. Nyambung silaturah im tor mae...